W 2020 roku, w czasie pandemii, redakcja portalu zrealizowała trzy rozmowy online z osobami zajmującymi się muzyką tradycyjną. Postanowiliśmy udostępnić te historyczne już spotkania w formie podkastu. Naszych ówczesnych gości poprosiliśmy, aby opowiedzieli o swoich związkach z tradycyjną muzyką wiejską, z ludźmi ją tworzącymi, krajobrazie społeczno-kulturowym, w którym wybrzmiewała dawniej, oraz jej miejscu we współczesności – o ponownym jej odkrywaniu, poznawaniu i doświadczaniu, a także popularyzowaniu.
♥
W pierwszym podkaście „O uczeniu się muzyki tradycyjnej” z Maciejem Filipczukiem rozmawia Marcin Lorenc.
Maciej Filipczuk – uczeń Kazimierza Mety, prowadzi warsztaty muzyczne, gra muzykę tradycyjną w formie in crudo (Tęgie Chłopy, Maciej Filipczuk i Goście Weselni), jak również poszukuje nowych form wyrazu zainspirowanych muzyką tradycyjną (RPA, Lautari),
Marcin Lorenc – uczeń Tadeusza Kubiaka, animator, dziennikarz, wykonuje muzykę łęczycką i opoczyńską, członek zespołów Kożuch, Odpoczno, RPA, Maciej Filipczuk i Goście Weselni.
♥
Montaż i mastering: Adam Mart
Rozmowa online została przeprowadzona 13 października 2020 roku.
Realizacja:
Forum Muzyki Tradycyjnej
Mecenat:
Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura w Sieci

Pocztówka dźwiękowa o pieśni apokryficznej o wędrówce Świętej Rodziny – szczególnie polecana na czas Bożego Narodzenia do wyśpiewania w niespiesznym tempie.

Śpiewają Marią Siwiec, śpiewaczka z Gałek k. Rusinowa, oraz jej uczennice – Marta Domachowska, Katarzyna Rosik i Katarzyna Zedel, a opowiada Katarzyna Rosik.

Pieśń w audycji:
– „Gdy Najświętsza Panienka po świecie chodziła”, wyk. Maria Siwiec, Marta Domachowska, Katarzyna Rosik, Katarzyna Zedel, nagr. Rosik 2025

Polecamy:
– Maria Siwiec
https://www.facebook.com/maria.siwiec.75
https://www.facebook.com/siwcowa

– „Gdy Najświętsza Panienka po świecie chodziła” – tekst pieśni
https://www.posag.info/jedna-piesn-71-zwrotek-na-o-wedrowce-swietej-rodziny-gdy-najswietsza-panienka-wspolne-spiewanie-17-xi-2025-torun/
– Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach
https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/

Realizacja: Inez Girek
Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Na zdjęciu: Szopka na wystawie w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Fot. Rosik 2025

Pocztówka dźwiękowa o pieśni i legendzie obrazu Matki Boskiej Świętorodzinnej – przebywającej w sanktuarium w Poświętnem Studziannej, które zostało wybudowane na specjalne życzenie Maryi, która objawiła się pewnemu murarzowi: Nie bój się, nie będzie ci nic, ani temu urzędnikowi, tylko żebyś Mi kaplicę zbudował, bom godna poczciwszego miejsca. Za folwarkiem po prawej stronie idąc do tej wioski, niedługo ta kaplica będzie, bo tam będą i zakonnicy. Powstanie na wzgórku, gdzie spoczywają ukochane przez mego Syna oblubienice

Śpiewają Maria Siwiec, śpiewaczka z Gałek k. Rusinowa, oraz śpiewaczki z Przystałowic Małych, a opowiada Katarzyna Rosik.

Pieśń w audycji:
– „O prześliczny obrazie” (fragment), wyk. Maria Siwiec, nagr. Rosik 2025
– „O prześliczny obrazie” (fragment), wyk. śpiewaczki z Przystałowic Małych, nagr. Rosik 2014
Historia i legendy obrazu Matki Boskiej Świętorodzinnej:
– Piotr Zwoliński, Kult obrazu Matki Bożej Studziańskiej w XVII – XIX w., w: Łódzkie Studia Teologiczne 5, 1996
https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/odzkie-studia-teologiczne/1996-tom-5/lodzkie_studia_teologiczne-r1996-t5-s243-288.pdf
– Legenda o pannach z Małoszyc i świętym wiórze
https://ziemiaodrowazow.com/gmina-rusinow/kosciol-sw-andrzeja-w-nieznamierowicach/
– Misterium w Nieznamierowicach 2010 Serce Dzwonu
https://www.youtube.com/watch?v=4P4VsJ6m1So

Polecamy:
– Maria Siwiec
https://www.facebook.com/maria.siwiec.75
https://www.facebook.com/siwcowa
– „O prześliczny obrazie” – tekst
https://www.posag.info/serce-dzwonu-ix-2016/
– Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach
https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/

Realizacja: Katarzyna Rosik
Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Na zdjęciu: Obraz Matki Boskiej Świętorodzinnej w Nieznamierowicach (kopia obrazu z Poświętnego/Studziannej). Fot. Rosik 2025

Pocztówka dźwiękowa o śpiewanej modlitwie i jej przydatności, nie tylko dla osób wierzących.
Śpiewają Maria Siwiec, śpiewaczka z Gałek k. Rusinowa, oraz śpiewaczki z Przystałowic Małych, a opowiada Katarzyna Rosik.

Pieśń w audycji:
– „Zdrowaś Maryjo”, wyk. Maria Siwiec, nagr. Rosik 2025
– „Zdrowaś Maryjo”, wyk. śpiewaczki z Przystałowic Małych, nagr. Ewa Grochowska

Polecamy:
– Maria Siwiec
https://www.facebook.com/maria.siwiec.75
https://www.facebook.com/siwcowa
– Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach
https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/

Realizacja: Katarzyna Rosik
Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Na zdjęciu: Kapliczka z pamiątką pielgrzymki do Częstochowy w gałeckim lesie. Fot. Rosik 2025

Perygrynacje świętych obrazów – zarówno ogólnopolskie wędrówki kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, jak i mniejsze, parafialne – to wydarzenia ze stosunkowo niedługą historię, ale w wielu miejscach stały się ważnym przeżyciem duchowym i społecznym, świętem rodzinnym. Nierozerwalnym elementem tych spotkań były modlitwy i śpiew.

O tym jak wyglądały perygrynacje obrazów w Gałkach k. Rusinowa opowiada śpiewaczka Maria Siwiec w rozmowie z Katarzyną Rosik, jej uczennicą.

Pieśni w audycji:
wyk. Maria Siwiec, nagr. Rosik 2025
– „Pieśń o wojnie tureckiej” (fragment)
– „Ta salatyńska szczęśliwa wioska” (fragment)
– „Była żona uczciwa” (fragment)
– „Spójrz bracie i siostro z pokorą” (fragment)
– „Posłuchajże wierny ludu, otrzyj dusze z grzechu brudu” (fragment)
– „Kiedy ranne wstają zorze” (fragment)

W audycji udział wzięły: Maria Siwiec, Katarzyna Rosik

Polecamy:
– Maria Siwiec
https://www.facebook.com/maria.siwiec.75
https://www.facebook.com/siwcowa
– Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach
https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/

Mastering: Adam Mart

Na zdjęciu: Maria Siwiec przed kościołem w Nieznamierowicach. Fot. Rosik 2025

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

To opowieść o osobistej fascynacji śpiewem oraz o pracy z archiwalnymi nagraniami pieśni tradycyjnych z północnego Podlasia. W ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Pieśni Podlasia” Robert Burdalski opracował ponad sto przykładów pieśni zarejestrowanych w latach 70. XX wieku. Udostępnione nagrania pozwalają dziś usłyszeć nie tylko dawne melodie i teksty, ale przede wszystkim ludzi – ich głosy, indywidualne style śpiewu i lokalną gwarę, którą coraz rzadziej można spotkać we współczesnym świecie.

Rozmowę z Robertem Burdalskim realizującym stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego p.n. „Pieśni Podlasia”; przeprowadziła Marta Urban-Burdalska.

Wykorzystano nagrania z Archiwum Podlaskiego Instytutu Kultury:
– Oracja kolędnicza okresu Bożego Narodzenia, wyk. Zespół Kalinki z Kalinówki Królewskiej.
– „Zakuwała siwa zieziula”, wyk. Zespół Kalinki z Kalinówki Królewskiej.
– „Oj pofolguj” – pieśń żniwna, wyk. Maria Marciniak (Ciechanowiec).
– „Jeden starzec…”, wyk. Aleksander MIlewski (Łubiany).
– „Było to dawno…”, wyk. p.Podkowicz (Surały).
– „Wydała mnie mama”, wyk. Zespół Góranki.
– „Łamała Kasia kaline”, wyk. nieznany (Surały).

Na zdjęciu: Robert Burdalski. Fot. Jarosław Poliwko

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Anastazja Sidor snuje opowieść o roku obrzędowym i o tym, co z niego zostało – co współcześni Litwini kultywują, o czym pamiętają. Od zimowego kolędowania, poprzez wiosenne chodzenie po Allelui, rytualne huśtanie na wielkich huśtawkach, noc świętojańską i inne obrzędy. Jako twórczyni krajek o tradycyjnych skomplikowanych wzorach mówi również o symbolach w nich ukrytych.

Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek.

Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Biele, Polesie_PL, Kapela Batareja.

Pieśni w audycji:
– „Tu vanagėli / Ty jastrzębiu” – pieśń śpiewana przez młodzież podczas huśtania się na huśtawce w czasie Wielkanocny, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000.
– „Kriaučiukas / Szewczyk” – zabawa z przyśpiewką, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000.

Polecamy:
Stowarzyszenie Litewskiej Kultury Etnicznej w Polsce

Mastering: Adam Mart

Zdjęcie: Krajki utkane przez Anastazję Sidor. Fot. Julita Charytoniuk

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Przybycie plemion Bałtów nad Morze Bałtyckie datuje się na 1–2 tys. lat p.n.e. U starożytnych pisarzy znajdziemy o nich wzmianki przede wszystkim w kontekście handlu bursztynem. To praprzodkowie dzisiejszych Litwinów. Anastazja Sidor opowiada o dziejach Litwinów – ich historii, mowie, którą się współcześnie posługują, oświacie, działalności kulturalnej, czyli o tym co stanowi o tożsamości mniejszości litewskiej w Polsce.

Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek.

Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Biele, Polesie_PL, Kapela Batareja.

Pieśni w audycji:
– „Ar gerą kelią / Czy dobrą drogą przybywacie?” – pieśń śpiewana na powitanie gości (np. weselnych), wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000.
– „Ant kalno uosys / Na górze jesion” – pieśń miłosna, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000.
– „Aik, dukra namo / Idź córko do domu” – pieśń weselna, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000.
– „Iškasiau šulnelį / Wykopałem studzienkę” – pieśń miłosna, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000.

Polecamy:
Stowarzyszenie Litewskiej Kultury Etnicznej w Polsce

Mastering: Adam Mart

Zdjęcie: Anastazja Sidor z własnoręcznie wykonanymi krajkami. Fot. Julita Charytoniuk

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Rola kobiet i dziewczynek w obrzędzie kolędowania nie jest oczywista. Dawniej była to domena męska, kolędowali mali chłopcy, kawalerowie oraz żonaci mężczyźni. Z czasem w kolędniczych orszakach zaczęły pojawiać się młode dziewczęta, a dziś zupełnie naturalnym jest obchodzenie domów w składach dowolnych. Początkowo do kolędowania dołączały panienki wyczekujące zamążpójścia, odwiedzające kawalerów z kolędami życzącymi. W audycji pani Janina Dyjach wspomina lokalną wersję tego zwyczaju – młodsze dziewczynki, chodzące po domach 5 stycznia w wigilię Trzech Króli, ośpiewujące z kolędą życzącą starszych od siebie kawalerów, którzy próbują przed nimi czmychnąć. Opowieść jest spleciona ze wspomnieniami dziecinnych zabaw oraz spotkań ze starszymi od siebie mieszkańcami.

Opowiada: Janina Dyjach (1942) – śpiewaczka ze Zdzisławic w gminie Dzwola, seniorka słynnego zespołu śpiewaczego „Jarzębina” z Kocudzy.

Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca.

Pieśni w audycji:
– Kolęda życząca „Za okienkiem, za maleńkiem”, wyk. Janina Dyjach, nagr. Inez Girek, 2025.

Realizacja: Inez Girek

Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Czasem ratunek dla tradycyjnych obrzędów przychodzi z nieoczekiwanej strony. Gdy w wioskach ucichły Herody, zniknęli szopkarze, kozy, połaźniki i kolędująca kawalerka, tradycję podtrzymywali i podtrzymują do dziś członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej – śpiewający, grający, życzący i zbierający datki na ważne dla społeczności cele.

Opowiada: Aleksander Bielak (ur. 1935) – śpiewak, tancerz i plecionkarz-koszykarz ze Zdzisławic w gminie Dzwola. Członek zespołu obrzędowego „Janowiacy”.

Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca.

Pieśni w audycji:
– Pastorałka „Pasły się owce”, wyk. Aleksander Bielak, nagr. Inez Girek, 2025.

Realizacja: Inez Girek

Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Na zdjęciu: Aleksander Bielak, fot. Inez Girek